Stefnumót við safnara I

17. janúar - 29. febrúar 2004

Sýningin Stefnumót við safnara er sett upp að frumkvæði Menningarmiðstöðvarinnar Gerðubergs og er styrkt af Tryggingamiðstöðinni. Á sýningunni er velt upp mörgum hliðum á eðli söfnunar og jafnframt spurningum um almennt verðmætamat. Hvað er þess virði í umhverfi okkar og menningu að því sé safnað?  Flestir sýnendurnir eru smágripasafnarar sem sjaldan hafa sýnt safngripi sína, en markmið þeirra og leiðir í söfnuninni eru ólík. Annarsvegar eru það þeir sem safna í þeim tilgangi að setja í sérstakar hirslur þar sem safngripirnir eru látnir standa helst óhreyfðir. Hinsvegar eru það þeir sem safna til að móta eitthvað nýtt úr því sem safnað er, gripirnir eru fremur haugfé en helgir dómar í augum slíkra safnara. Í stuttu máli eru safnararnir ýmist með það í huga að bjarga menningarverðmætum eða að skapa verðmæti úr því sem almennt er ekki talið hafa mikið gildi.

Á sýningunni eru rakvélablöð og danslagatextahefti úr fórum Baldvins Halldórssonar, sem hefur starfað lengi innan Myntsafnarafélagsins þar sem fjöldi félagsmanna safnar ýmsum sögulegum munum. Fræðast má um félagið í vefsíðunni www.mynt.is. Hér eru einnig eftirprentanir af leikaramyndum af Brigitte Bardot sem Sólveig Sigurðardóttir hefur safnað. Einnig spil sem Ragnar Fjalar Lárusson safnar og íslensk vísnapóstkort sem Ragnheiður Viggósdóttir safnar. Styttur af foreldri með afkvæmi eru hér einnig sem frú Vigdís Finnbogadóttir fyrrum forseti hefur safnað. Ótalin eru þau Þór Gunnarsson sem safnar útvarpstækjum, Sigríður Þórðardóttir sem safnar spiladósum, Helga Hansdóttir sem safnar vettlingum og Hugrún Dögg Árnadóttir sem safnar skóm.  Öll safna þau út frá hefðbundnum forsendum safnara; að safna sem flestum tegundum af því sem um ræðir og varðveita í sem næst upprunalegri mynd, þó forsendurnar séu á annars mismunandi fyrir söfnununni.

Margt safngripa á sýningunni ber keim af þeirri ameríkaníseringu sem hér átti sér stað eftir stríð, einkum á sjötta og sjöunda áratugnum. Hinsvegar má segja að inntakið í heild vísi til tómstunda í víðtækum skilningi og til breyttra lífshátta á síðari hluta 20. aldar, sem birtist m.a. í frjálslegri klæðnaði og munaðarvarningi. Hrafnhildur Sigurðardóttir og Birgir Örn Thoroddsen eru listafólk sem lítur á safngripi sína sem efnivið í myndverk. Hrafnhildur hefur safnað höttum, hálsbindum, hárteygjum og varalitum, og gleraugum og Birgir Örn Hawaiiskyrtum, gíturum og fleiru.

Öfugt við hefðbundna safnara hafa þau líkt og margir safnarar af yngri kynslóðinni sérstakan áhuga á því að skapa eitthvað nýtt úr safngripunum og líta jafnvel á það sem jákvætt að þeir séu illa útleiknir og víðsfjarri upprunalegu ástandi.  Þessi afstaða er e.t.v. dæmigerð fyrir hið póstmóderníska ástand safnarans við upphaf 21. aldarinnar. Sterkustu tengslin við upprunaleikann eru í gegnum margnotaða fjöldaframleidda vöru. Fjöldaframleiðslan sem slík verður fyrst spennandi sem safngripur þegar hún öðlast einkenni hins sértæka, sín eigin sérkenni, með mikillli notkun. Á sýningunni togast á gildi og viðmið hefðbundinnar þemasöfnunar og óreiðukenndrar söfnunar. Hér er þó fyrst og fremst leitast við að birta dæmi um sjálfsprottna söfnunarþörf hjá einstaklingum sem eru óháðir markaðsvélum og hafa sértæka sýn á hverju beri að safna.

Sjá nánari upplýsingar um safnarana...